Arheolog Aleksić: Praistorijska arheološka otkrića na trasi obilaznice kod Niša se posle istraživanja uklanjaju

Grobovi starčevačke kulture stari 8 milenijuma, rimski akvadukt, deo nekropole, rovovi i palisade iz eneolita – velika su otkrića u okolini Niša i to samo u proteklih godinu dana, a kako objašnjava arheolog niškog Zavoda za zaštitu spomenika Niša Aleksandar Aleksić više istraživanja znači i više otkrića, te napominje da je u proteklih 5 godina bilo istraživanja koliko ih je bilo u prethodnih 55. Objašnjava da se arheološki nalazi iz praistorije na trasi buduće železničke obilaznice nakon kompletnog istraživanja i dokumentovanja uklanjaju, dok se kod nalazišta gde postoje tragovi zidanja, poput akvadukta, ostavljaju, i da u tim situacijama nema gradnje.

Dok smo ranije arheološki materijal koji otkrivamo brojali u komadima, sada na praistorijskim lokalitetima produkujemo između 30 i 100 kg pokretnog arheološkog materijala dnevno – ističe Aleksić u emisiji „15 minuta“.

Veliki broj otkrića pripisuje zapravo i većem broju istraživanja koja su obavezna u situaciji infrastrukturnih projekata.

Ove godine je 60 godina od osnivanja Zavoda za zaštitu kulture Niš. Mi smo za proteklih pet godina sproveli toliki broj istraživanja koliko je bilo za prethodnih 55. Dakle, spakovali smo pola veka zapravo u period od pet godina i to je objašnjenje otkud toliko informacija o tolikom broja otkrića. Puno se radi. A ti projekti arheoloških istraživanja koje mi sprovodimo su zaštitna istraživanja, dakle vezane su isključivo za projekte razvoja, za infrastrukturne projekte, za projekte izgradnje. Dakle, mi smo sad u Srbije generalno u fazi intenzivnog ekonomskog razvoja i to je odlika zapravo povećan broj projekata, povećena izgradnja, rudarska eksploatacija takođe na ovom našem području. I samim tim je povećan broj arheoloških istraživanja i povećan broj otkrića – objašnjava arheolog Aleksić.

Tako su jedno od iznenađujućih otkrića bile starčevačke grobnice starosti oko 8 milijenijuma.

Nismo očekivali grobove zbog toga što se oni zaista retko pronalaze. Dakle, možda ih ima četrdesetak, pedesetak na teritoriji Srbije, a mi imamo sedam. To nosu najstariji tragovi čoveka u Nišu, već to imamo u pećinama Velikoj i Maloj Balanici, ali je već najstarije potvrđeno sahranjivanje na teritoriji grada Niša. A što se tiče samih istraživanja, dakle mi smo taj deo lokaliteta u potpornosti istražili, sada se istraživanje fokusiraju i idu dalje – kaže Aleksić.

Napominje da su praistorijska nalazišta, poput ovog, postupkom zaštitnih arheoloških iskopavanja zapravo uklanjaju sa lica mesta.

Ali to moramo da radimo na propisan način uz pravila struke koje su veoma jasne. S druge strane, imate arheološko nasleđe koje je zidano karakter i to je odlika antičkih i srednjovekovnih perioda. To je nešto što je neophodno da bude očuvano in situ – ističe Aleksić.

Kaže da se tako rimski akvadukt ne sme ukloniti, kao i da je deo objekta pronađen u Jagodin maloj prošle godine na planiranoj trasi toplovoda sačuvan, dok je trasa izmenjena.

Da li su investitori obavezni da urade zaštitna arheološka istraživanja, prijave kada pronađu arheološko nasleđe u toku radova i šta se dešava u tim situacijama, kao i o problemu skladištenja i čuvanja pronađenog istorijskog blaga i nedostatku broja arheologa na području koje pokriva niški Zavod – neke su od tema na koje je arheolog Aleksić govorio u emisiji „15 minuta“ koja se može pogledati na Youtube kanalu Južne vesti.