Inicijativa za spas zelenila: „Gradske šume“ u Nišu po uzoru na Rim

Da svaka niška opština dobije svoju gradsku šumu, prostor sa očuvanim biodiverzitetom koji nije običan park, već parče netaknute prirode u urbanom jezgru, inicijativa je samostalne odbornice u Skupštini Niša Tamare Milenković Kerković. Kao direktan primer dobre prakse gde priroda i beton koegzistiraju, odbornica navodi Rim, glavni grad Italije.

Prema njenim rečima, Niš više nema luksuz da poseče nijedno stablo zbog alarmantnog stepena zagađenja vazduha, a koncept „gradskih šuma“ i „džepnih parkova“ preuzet je iz razvijenih evropskih metropola.

Objašnjavajući razliku između klasično uređenih parkovskih površina i gradskih šuma, Tamara Milenković Kerković naglašava da je ključ u očuvanju ekosistema.

Tražimo da se u Generalni urbanistički plan unese pojam i koncept gradskih šuma. Već dugo zagovaram da svaka gradska opština mora da ima svoju šumu. To ne znači park. To je šuma sa očuvanim biodiverzitetom kroz koju možete da šetate i osećate se kao da ste u pravoj prirodi, gde postoji život životinja, biljaka i ptica. Park je nešto drugo, to je javni komunalni prostor – objašnjava odbornica.

Kao prvu i najhitniju lokaciju za proglašenje gradske šume ona navodi Staru ciglanu na Paliluli, ističući da je to prirodni štit koji brani centar grada od pregrevanja.

Stara ciglana je ključna jer ta šuma omogućava centru grada da diše. Svežina sa brda Gorica, koje je još uvek zeleno, preko nje silazi do grada. Ako se tu izgradi stambeni kompleks od 50 metara visine, ta svežina više neće stizati. Dobićemo još veća toplotna ostrva, enormno zagađenje i podizanje letnjih temperatura – upozorava Tamara Milenković Kerković.

Pored Stare ciglane, kao potencijalne lokacije navode se i šumarci pored Nišave, prostor oko keja, kao i nebetonirani delovi Panteleja i Medijane.

Rim kao inspiracija: Šume u srcu milionske metropole

Kao direktan primer dobre prakse gde priroda i beton koegzistiraju, odbornica navodi glavni grad Italije.

Rim je sav u gradskim šumama. To je ogroman grad sa milionskim stanovništvom, ali tamo na svakom koraku imate šumu – poput Vile Borgeze ili Janikuluma. To su očuvana prirodna staništa usred grada gde građani mogu da predahnu od urbanog života. Mi se zalažemo za stvaranje takve zelene infrastrukture i zelenih koridora kojima će Niš biti povezan – kaže odbornica

Kako to rade gradovi veličine Niša?

Niš, sa populacijom od oko 250.000 stanovnika u širem gradskom području, pati od hroničnog nedostatka zelenih površina po glavi stanovnika.

Međutim, primeri iz Evrope pokazuju da gradovi slične veličine mogu biti među najzelenijima na kontinentu ukoliko implementiraju koncept urbanih šuma:

Sa oko 290.000 stanovnika, glavni grad Slovenije Ljubljana je slične veličine kao Niš, a 2016. godine bila je Zelena prestonica Evrope. Čak 46% teritorije grada pokriveno je autohtonom šumom. Urbane šume poput Rožnika i Goloveca ulaze direktno u uže gradsko jezgro, funkcionišući upravo onako kako se predlaže za nišku Staru ciglanu.

Grad sa oko 230.000 stanovnika, koji se smatra „eko-prestonicom“ Nemačke, jeste Frajburg. Više od 40% gradske teritorije čine šume (uglavnom delovi u okviru Crne šume koji su integrisani u gradski prostor). Frajburg koristi ove šume za prirodno hlađenje grada i filtraciju vazduha.

U Finskoj je Tampere grad sa oko 240.000 stanovnika, smešten između dva jezera, gde su urbane šume integrisane u svaku četvrt. Građani Tamperea u proseku žive na manje od 200 metara od najbliže gradske šume, što drastično smanjuje efekat toplotnih ostrva.