Južne vesti - Leskovac, Niš, Pirot, Prokuplje, Vranje - vesti iz južne Srbije

12:22, 13. 5. 2022.

| Društvo

Utvrđenje "Markovo kale" konačno pred uređenjem, od države milion dinara za istraživanje

Autor:M. DejanovićIzvor:Južne vesti
Markovo kale - Vranje
Za arheološko iskopavanje lokaliteta Markovo kale izdvojeno 950.000 dinara; foto: M. D.

Pre više od pola veka proglašeno za nepokretno kulturno dobro i spomenik kulture od velikog značaja za Srbiju, a godinama unazad u katastrofalnom stanju, uređenje srednjovekovnog utvrđenja “Markovo kale” kod Vranja tek nedavno postalo je sfera interesovanja nadležnih, a istraživanje lokaliteta moglo bi se odmaći od mrtve tačke jer će država to finansirati sa skoro milion dinara.

Prema nekim istraživačima utvrđenje je postojalo i u 6. veku, arheolozi spekulišu da je imalo kule visoke i do 30 metara, legenda kaže da je bilo grad Kraljevića Marka, pominje se i kao Golubićev grad - međutim sve to nije bilo dovoljno da se uređenje i istraživanje tog mesta privede kraju i zaštiti od nemara.

Tvrđava je za nepokretno kulturno dobro i spomenik kulture od velikog značaja za Srbiju proglašena Rešenjem Zavoda za zaštitu i naučno proučavanje spomenika kulture još 1969. godine, ali to, kao ni mogućnost korišćenja inostranih fondova nije zaživelo, a nedostatak novca za istraživanje i rekonstrukciju postao je hroničan problem.

Markovo kale - Vranje Pre više od pola veka proglašeno za nepokretno kulturno dobro i spomenik kulture od velikog značaja za Srbiju; foto: M. D. Sa pripremama terena za arheološko istraživanje spoljašnje strane bedema i incijativom za izradu projektne dokumentacije za izvođenje sanacionih i konzervatorsko-restauratorskih radova na utvrđenju nadležni iz Grada krenuli su tek početkom aprila ove godine, a iskopavanje lokaliteta zatim je prepoznato kao jedan od 8 projekata Narodnog muzeja koje će finansirati Ministarstvo kulture i informisanja.

Arheološko iskopavanje lokaliteta Markovo kale podržano je sredstvima u iznosu od 950.000 dinara - navode iz Grada.

Ostali projekti tiču se zaštite muzejskih predmeta, digitalizacije, uređenja prostora, izdavačke delatnosti, programskog rada Galerije Narodnog muzeja, a među tim projektima našla se i konzervacija arheološkog keramičkog materijala sa utvrđenja “Markovo kale” i za to će biti izdvojeno 500.000 dinara.


Zaboravljena tvrđava između legendi i istorije

Tvrđava Markovo kale je 4,5 km udaljena od Vranja, sazidana na grebenu visine 750 m, između planina Krstilovice i Pljačkovice, uz stari put Vranje-Leskovac i na sadašnjem putu Vranje-Vlase-Mijovci, u klisuri Gradske reke.

Iako je postojalo još u srednjem veku, ne postoje pouzdani istorijski podaci o tome kada je izgrađeno, a neki istraživači spekulišu da temelji na kojima je tvrđava izgrađena potiču iz vremena cara Justinijana, u 6. veku.

Prema nekim istraživanjima, na tom lokalitetu život je započet još u praistoriji, nastavljen u kasnoantičkom i završen u ranovizantijskom periodu, ali se ni to sa sigurnošću ne može utvrditi, a u istorijskim izvorima Vranje se prvi put pominje u 11. veku.

Markovo kale - Vranje Bedemi tvrđave većim delom urušeni; foto: M. D. Pisani trag ostavila je vizantijska princeza Ana Komnina, pišući o vladavini svog oca u delu Aleksijada, međutim, pouzdanih podataka koji bi ukazali na vreme građenja tvrđave nema.

U istorijskim spisima iz srednjeg veka Vranje je već imalo današnja naselja oko crkve Svetog Nikole, Gornje i Donje Vranje i tvrđavu.

U turskim spisima naziva se kale i Ivranija - što znači tvrđava Vranje, pominje se i u 14. i 15. veku za vreme kralja Milutina Nemanjića, za vreme vladavine kralja Stefana Dečanskog - tepčija Kuzma, zatim se kao vladari grada pominju knez Baldovin i ćesar Uglješa, a kasnije nestaje iz dokumenata i nije poznato kako je tvrđava stradala.

Njeni bedemi su danas većim delom urušeni, a relativno je sačuvan onaj na istočnoj strani i ostaci “branič” kule, karakteristične za srednjovekovne gradove.

Prema jednoj od najpoznatijih legendi, Vranje se pre osvajanja Osmanlija zvalo Golubinje, a Markovo kale Golubićev grad po vojvodi koji je upravljao gradom. Vojvoda je navodno imao ženu Vranu, po kojoj je Vranje dobilo ime nakon njegove smrti.

Druga legenda, koja se odomaćila u narodu, kaže da je narodni junak Kraljević Marko boravio u tvrđavi i branio je od Turaka, a kada je morao da uzmakne pred neprijateljima, navodno je sa stene preskočio na planinu Pljačkovicu, a zatim na Krstilovicu, a te planine se i danas nalaze na grbu Grada Vranja.

Podeli sa prijateljima
Komentari
Pošalji komentar:

Vaš komentar će biti objavljen po odobrenju od strane administratora.

Vaš komentar je uspešno poslat i biće objavljen nakon što ga odobri neko od naših administratora.

Ukoliko želite da Vaš komentar bude odmah objavljen, možete se prijaviti preko svog Google, Facebook, Twitter ili Yahoo naloga.

Došlo je do greške pri dodavanju komentara
Preostalo ti je 400 karaktera

Molimo vas da se u komentarima držite teme teksta. Redakcija Južnih vesti zadržava pravo da – ukoliko ih proceni kao neumesne – skrati ili ne objavi komentare koji sadrže osvrte na nečiju ličnost i privatan život, uvrede na račun autora teksta i/ili članova redakcije kao i bilo kakvu pretnju, uvredu, nepristojan rečnik, govor mržnje, rasne i nacionalne uvrede ili bilo kakav nezakonit sadržaj.

Komentare pisane verzalom i linkove na druge sajtove ne objavljujemo. Južne vesti nemaju nikakvu obavezu obrazlaganja odluka vezanih za komentare i njihovo objavljivanje.

Mišljenja iznešena u komentarima su privatno mišljenje autora komentara i ne odražavaju stavove redakcije Južnih vesti.

Smatra se da ste slanjem komentara potvrdili saglasnost sa gore navedenim pravilima.

Administratorima Južnih vesti se možete obratiti ovde: admin {at} juznevesti {dot} com.