Leskovčanka dobitnica nagrade „Lazar Trifunović“

Nagrada “Lazar Trifunović”, koju dodeljuje Kulturni centar Beograda, ove godine je pripala Leskovčanki Danici Đorđević Janković, za tekst “Rezidualna estetika: preispitavanje umetničkog projekta Toplina Zorana Todorovića u odnosu na referentni okvir antropocena”. 

Njen tekst je objavljen u 37. broju časopisa AM Journal of Art and Media Studies Fakulteta za medije i komunikacije.

Odluku je doneo žiri koji su činili istoričarka umetnosti i istraživačica-saradnica na Odeljenju za istoriju umetnosti Filizofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu Sofija Milenković, istoričar umetnosti, kustos, muzejski savetnik u Muzeju savremene umetnosti Vojvodine i pisac Nebojša Milenković, kao i kustos Muzeja savremene umetnosti u Beogradu Miroslav Karić.

Žiri je istakao da se tekst Danice Đorđević Janković izdvojio svojim analitičnim i sistematičnim pristupom, temeljno postavljenim teorijskim okvirom i njegovom doslednom primenom u razmatranju dela Zorana Todorovića, ubedljivom argumentacijom, visokim nivoom jezičke artikulacije, kao i aktuelnošću koncepata i pitanja koje analizira.

Uzimajući Todorovićev rad Toplina kao uzoran za studiju slučaja, autorka repozicionira njegovu interpretaciju sa, do sada preovlađujuće, biopolitičke perspektive tumačenja, na perspektivu koja uzima u obzir fenomene posthumane krize subjekta, ekološke katastrofe i kognitivnog rada. Polazeći od kose kao osnovnog materijala od kog je nastao rad Toplina, autorka je sagledava kao nosioca širokog spektra značenja koja često destabilizuju granice između pojmova poput humanog i ne-humanog, nosioca života i beživotne forme, biološkog i simboličnog i onoga što je otpad, ostatak i višak, dok je razmatra i kao materijal koji se primenjuje u primerima savremene umetnosti koji zbog njegovih svojstava mogu da se označe pojmom rezidualne estetike – naveo je žiri.

Đorđević Janković se, dodaju dalje, u svom tekstu oslanja na teoretičare kao što su Rozi Brajdoti, Džudit Batler, Frank Bif Berardi, Ašil Mbemb, Julija Kristeva i drugi.

Danica Đorđević Janković, na primeru rada Zorana Todorovića, ispituje potencijal umetnosti rezidualne estetike da materijalizacijom zazornog, artikulacijom pozicije graničnosti i međuprostora, kao i aktiviranjem slojevitih značenja materijala od kog je sastavljena, razmatra problem antropocentrizma sa tačke gledišta decentriranja humanog, zatim pitanja asimetrije i hijerarhizacije između formi materije, rada i života koje se smatraju vrednim i dostojnim vidljivosti i žaljenja i onih koji se u tom smislu obezvređuju, kao i nepravednosti i nedoslednosti sistema koji ih određuju kao takve. Tekst Danice Đorđević Janković, u tom pogledu, primer je kritičkog razmatranja novih koncepata koji doprinose razumevanju fenomena savremene umetnosti, proširivanja ili otvaranja dodatnih polja njihovog čitanja, kao i ukazivanja na potencijale savremene umetnosti da kritički preispituje neke od ključnih aspekata i pojava koje određuju doba u kom živimo – ističu iz žirija.

Napominju da se i u 2025. godini nastavio “degradirajuć odnos države prema kulturi i umetnosti” i da Nagrada “Lazar Trifunović” i zato ostaje važna za negovanje kritičke misli i istraživačkog duha.

Danica Đorđević Janković rođena je 1991. godine. Diplomirala je na Odeljenju za istoriju umetnosti Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, gde je i završila master studije, odbranivši 2023. godine tezu “Samoorganizacija umetnika u Srbiji u doba tranzicije – modeli, značaj i dometi”. Trenutno je na doktorskim studijama na tom fakultetu.

Od 2018. do 2024. godine radila je kao saradnica u Muzeju savremene umetnosti u Beogradu, a od 2025. zaposlena je kao kustoskinja u Muzeju naivne i marginalne umetnosti.

Nagrada će joj biti uručena u sredu, 14. januara, u 12 sati, u Galeriji Artget Kulturnog centra Beograda.