Istorija Niša i okoline kroz virtuelnu šetnju

Istorijsko nasleđe Niša, Svrljiga, Merošine i Gadžinog Hana odnedavno je dostupno na novoj platformi koja kroz 3D modele, virtuelne šetnje Via Peutingeriana i detaljne podatke povezuje kulturna dobra ovog dela Srbije. Interaktivni prikazi najznačajnijih lokaliteta, omogućavajući svima da izbliza istraže, kako poznate, tako i manje poznate detalje iz prošlosti regiona.

Za razliku od standardnih turističkih prezentacija, platforma donosi konkretne arheološke i istorijske podatke o razvoju ovih mesta od Antike do dvadesetog veka.

U niškom delu rute posetioci mogu digitalno da istraže više od 20 hektara Tvrđave, uključujući stare ateljeje i kazamate kod Beogradske kapije čija je revitalizacija u planu kako bi postali kreativni centri.

Deo platforme posvećen je i antičkom nalazištu Medijana, gde su detaljno prikazani čuveni mozaici i ostaci carskog imanja.

Van Niša, digitalna ruta vodi kroz Svrljig, Merošinu i Gadžin Han, gde dokumentuje zaboravljene spomenike i istorijske događaje.

Digitalni prikaz Svrljiga oslanja se na njegovu ulogu važne rimske saobraćajnice i vojnog uporišta na trasi između Lješa, Niša i Arčara. 

Na planini Bogdanici očuvan je segment ovog puta sa prirodnom kamenom podlogom u dužini od oko 1.500 metara, dok je u selu Plužina pronađen rimski miljokaz posvećen caru Gaju Vibiju Trebonijanu Galu iz sredine trećeg veka. 

Na potezu Kalnica kod Niševca otkriven je žrtvenik bogu Jupiteru koji je podigao veteran Lucije Aurelije Justin. Zbog izuzetnog strateškog položaja na reci Svrljiški Timok koji je omogućavao kontrolu ovog puta, utvrđenje je tokom vekova prelazilo iz ruku Vizantije, Bugarske, srednjovekovne Srbije, Turske i Austrije, da bi konačno ušao u sastav srpske države 1833. godine.

Virtuelna tura prikazuje i tri crkve – Gornju i Donju iz perioda od 5. do 15. veka pre nove ere, građene od netesano kamena, cigala i tesenika, kao i od isklesanog kamena.

Prikazana je i Crkvina Svetog Stefana za zidanom grobnicom iz poznoantičnog perioda, zidana od lomljenog kamena i rimskih cigala.

Merošina je predstavljena kroz istorijski lokalitet Tatkova zemunica na obroncima Malog Jastrepca. Tamo su u avgustu 1942. godine, nakon što su otkriveni tokom okupatorske potere, partizanski borci predvođeni Nikodijem Stojanovićem Tatkom izvršili samoubistvo kako ne bi živi pali u ruke neprijatelju.

Za Gadžin Han odabran je Hram Vaznesenja Gospodnjeg u Velikom Krčimiru podno Suve planine. Ova crkva sa freskama iz sedamnaestog veka zabeležena je u istorijskim izvorima i kao mesto u kome je tokom Velike seobe Srba mesec dana boravio patrijarh Arsenije Četvrti Jovanović Šakabenta.

Po oslobođenju, kralj Milan je naredio da se od turksih topava izluju dva zvona koja su završena i donirana crkvi 1881. godine.